Με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων της Γενοκτονίας Σέρβων, Εβραίων και Ρομά στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, ο Αγιώτατος Πατριάρχης της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κ.κ. Πορφύριος στις 19 Απριλίου 2026, τέλεσε επιμνημόσυνη δέηση για τα θύματα του εγκλήματος των Ουστάσι στο ταφικό πεδίο «Χράστοβι» στο Μνημειακό συγκρότημα Ντόνια Γκράντινα, και στην ομιλία του ανέφερε:

Χριστός Ανέστη! Εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές, δεν υπάρχει καταλληλότερο μέρος από όπου ο ζωογόνος αυτός χαιρετισμός μπορεί να διακηρυχθεί πιο δυναμικά και να ακουστεί ευρύτερα από τον τόπο της Σταύρωσης του αθώου Χριστού και Κυρίου μας κοντά στην Ιερουσαλήμ, και από εδώ, στον τόπο του πιο τρομερού Γολγοθά του σερβικού λαού. Σήμερα συγκεντρωθήκαμε σε αυτόν τον ιερό τόπο, στο Ντόνια Γκράντινα, έναν τόπο ποτισμένο με δάκρυα, αλλά και αφιερωμένο στην προσευχή. Τα λόγια από μόνα τους δεν αρκούν εδώ. Εδώ, πάνω απ 'όλα, χρειάζεται η σιωπή της καρδιάς, μια σιωπή στην οποία ακούμε τις φωνές εκείνων που, μέσα από τα βάσανά τους, έδωσαν μαρτυρία για την πίστη, την αγάπη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπινου προσώπου. Αυτό που χρειάζεται, πρώτα απ' όλα και πάνω απ' όλα, είναι η προσευχή.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σήμερα προσκυνούμε τους Αγίους Μάρτυρες του Γιάσενοβατς, τους αθώους προγόνους μας, τα πνευματικά τέκνα του Αγίου Σάββα, που πέρασαν μέσα από το σκοτάδι του ανθρώπινου κακού μέσω του Σταυρού του Χριστού και εισήλθαν στο φως της Αναστάσεώς Του. Τα δεινά τους όχι μόνο παρέμειναν στην ιστορία αυτού του κόσμου, αλλά έχουν γίνει μαρτυρία ενώπιον του Θεού, μαρτυρία πίστης που δεν σβήνεται ακόμη και όταν τα πάντα φαίνονται να είναι τυλιγμένα στο σκοτάδι. Παράλληλα, θυμόμαστε τα αθώα θύματα των Εβραίων και των Ρομά.

Σήμερα η Εκκλησία ζει το μυστήριο της εκ νεκρών Αναστάσεως, το μυστήριο της Νίκης επί του θανάτου, το μυστήριο του θριάμβου της ζωής. Επομένως, σε αυτό τον τόπο, όπου η ανθρώπινη κακία ήθελε να δώσει την τελευταία λέξη, ομολογούμε ότι την τελευταία λέξη την έχει η Ζωή, την έχει η Αγάπη, την έχει ο Χριστός. Διότι ο Χριστός αναστήθηκε εκ νεκρών και έτσι έδειξε ότι ο θάνατος δεν είναι το τέλος, ότι το κακό δεν είναι ισχυρότερο από το καλό, ότι το σκοτάδι δεν μπορεί να κρύψει το φως.

Μέσα σ 'αυτό το πασχαλινό φως ατενίζουμε και τους Αγίους Μάρτυρές μας και ομολογούμε σιωπηλά στις καρδιές μας ότι δεν είναι ηττημένοι αλλά δοξασμένοι εν Χριστώ. Μέσω της πίστης στην Ανάσταση, γνωρίζουμε ότι όσοι μαρτύρησαν εδώ δεν είναι νεκροί, αλλά ζουν εν Κυρίω και ότι οι πληγές τους δεν αποτελούν ήττα, αλλά μια ζωντανή σφραγίδα που μιλά για πίστη και αγάπη προς τον Θεό και τον κάθε άνθρωπο ως δώρο και εικόνα του Θεού.

Δεν ερχόμαστε σε αυτόν τον άγιο τόπο μόνο για να θυμηθούμε το παρελθόν, αλλά για να μάθουμε από τους Αγίους Μάρτυρες του Γιάσενοβατς πώς να ζούμε το παρόν, να κρατήσουμε την πίστη στις καρδιές μας, να μην αφήσουμε την πικρία να τις γεμίσει, να παραμείνουμε άνθρωποι προσευχής, άνθρωποι χαράς, ειρήνης, αλήθειας και δικαιοσύνης, άνθρωποι που γνωρίζουν ότι η ζωή είναι δώρο του Θεού και ότι ο τελευταίος λόγος και η τελευταία κρίση ανήκουν στον Θεό, τον Κύριο της ζωής και του θανάτου.

Είθε οι Άγιοι Μάρτυρες του Γιάσενοβατς να μας ενδυναμώνουν με τις προσευχές τους, έτσι ώστε και εμείς να μπορούμε να σηκώνουμε τον σταυρό μας με πίστη και ελπίδα, ατενίζοντας συνεχώς το φως που πηγάζει από τον άδειο τάφο του Χριστού και με χαρά, με ένα στόμα και μια καρδιά, να ψάλλουμε τον πασχαλινό ύμνο: Χριστός Ανέστη εκ νεκρών, θανάτω θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι, ζωήν χαρισάμενος! Χριστός Ανέστη! Αληθώς Ανέστη!

***

Σύμφωνα με στοιχεία από το Μνημειακό συγκρότημα Ντόνια Γκράντινα, 700.000 θύματα του εγκλήματος των Ουστάσι, συμπεριλαμβανομένων 500.000 Σέρβων, έχασαν τη ζωή τους στο διαβόητο στρατόπεδο Γιάσενοβατς κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου. Με την ευκαιρία της Ημέρας Μνήμης των Θυμάτων του Εγκλήματος της Γενοκτονίας των Ουστάσι στρατόπεδο συγκέντρωσης Γιάσενοβατς και στον μεγαλύτερο τόπο εκτέλεσης, την Ντόνια Γκράντινα, στη Σερβική Δημοκρατία της Βοσνίας - Ερζεγοβίνης, κηρύχθηκε Ημέρα Πένθους. Η μνήμη των θυμάτων του εγκλήματος των Ουστάσι ξεκίνησε με την Θεία Λειτουργία στον Ιερό Ναό Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στην Κόζαρσκα Ντούμπιτσα, την οποία τέλεσε ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Μάρτσα κ. Σάββας. Η ανώτατη αντιπροσωπεία της Δημοκρατίας της Σερβίας με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Αλεξάνταρ Βούτσιτς κατέθεσε λουλούδια στο ταφικό πεδίο «Τοπόλε» στην Ντόνια Γκράντινα, ενώ ο Αγιώτατος Πατριάρχης τέλεσε επιμνημόσυνη δέηση στο κοντινό ταφικό πεδίο «Χράστοβι», με τη συμμετοχή του Μητροπολίτη Μπάνια Λούκα κ. Εφραίμ και του Επισκόπου Μάρτσα κ. Σάββα.