Αποκρινόμενος στην ευγενή πρόσκληση του Πανιερωτάτου Επισκόπου Άνω Κάρλοβατς κ. Γεράσιμου και των Σέρβων Ορθόδοξων πιστών της Λίκας και ολόκληρης της Επαρχίας Άνω Καρλόβατς, ο Αγιώτατος Πατριάρχης της Σερβικής Ορθοδόξου Εκκλησίας κ.κ. Πορφύριος στις 2 Αυγούστου 2022, επί τη εορτή του Προφήτου Ηλιού, στο χωριό Σμίλιαν της Λίκα θα προεξάρχει της Θείας Λειτουργίας και θα τελεστούν τα 'θυρανοίξια' του αναστηλωμένου Ιερού Ναού των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου.

Το Σμίλιαν και ο Ιερός Ναός των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, που χτίστηκε στα τέλη του 17ου αιώνα, είναι εξαιρετικής σημασίας για τη Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία και τον Σερβικό Ορθόδοξο λαό. Το Σμίλιαν έκανε ξακουστό σε όλο τον κόσμο ο σημαντικότερος από τους επιστήμονες και εφευρέτες, ο Νίκολα Τέσλα, ο οποίος γεννήθηκε στις 10 Ιουλίου 1856 στο σπίτι που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον Ιερό Ναό των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, όπου ο πατέρας του, o Μιλούτιν, λειτουργούσε για χρόνια ως πολύ σεβαστός και μορφωμένος πρωθιερέας. Ο μεγάλος Σέρβος επιστήμονας βαφτίστηκε σε εκείνο τον Ιερό Ναό την επομένη της γέννησής του.

Η ιστορική επίσκεψη του Πατριάρχη Σερβίας κ.κ. Πορφυρίου συμπίπτει με την επέτειο του μαρτυρίου των Σέρβων στο Σμίλιαν ανήμερα της εορτής του Προφήτη Ηλία το 1941, η οποία συνεχίστηκε τις επόμενες μέρες του Αυγούστου, όταν εκατοντάδες Σέρβοι όλων των ηλικιών, από βρέφη και παιδιά μέχρι ηλικιωμένους, σκοτώθηκαν. Στον ομαδικό τάφο δίπλα στην εκκλησία θάφτηκαν σχεδόν 590 αθώα θύματα, μεταξύ των οποίων έντεκα κοντινοί συγγενείς του Τέσλα. Το 1942, οι Κροάτες φασίστες, οι Oυστάσα ισοπέδωσαν τον Ιερό Ναό, με σκοπό να σβήσουν κάθε ίχνος του λαού που εγέννησε τον Νίκολα Τέσλα.

Η αναστήλωση του Ιερού Ναού ξεκίνησε το 1986 με δωρεές Σέρβων από το Σικάγο, αλλά κατά τον τελευταίο πόλεμο από το 1991 έως το 1995, ο αναστηλωμένος ναός καταστράφηκε και λεηλατήθηκε. Σήμερα, χάρη στις προσπάθειες του Επισκόπου Γεράσιμου, του Ιερού Κλήρου και των Πιστών, ο ναός, που έχει αναστηλωθεί πλήρως και έχει αγιογραφηθεί, είναι και πάλι ένας τόπος προσευχής, όπου γονυκλίνουμε υπέρ της ειρήνης, αγάπης και σωτηρίας όλου του κόσμου.