Η ομιλία του Αγιωτάτου Πατριάρχη της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας κ.κ. Πορφυρίου πραγματοποιήθηκε στις 3 Αυγούστου 2025 στο Σρέμσκι Καρλόβτσι με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων, πεσόντων και εκδιωγμένων Σέρβων στην «Ολούγια» πριν από τριάντα χρόνια
Σεβασμιώτατοι, Πανιερώτατοι, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας της Σερβίας, Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της Σερβικής Δημοκρατίας, αδελφοί και αδελφές,

Στο Σρέμσκι Καρλόβτσι - μάρτυρα των επιτυχιών μας και της φήμης μας, αλλά και μέρος όπου εκτυλίχθηκαν πολλά δεινά και διωγμοί σε βάρος μας, συγκεντρωθήκαμε απόψε με αγάπη για εκείνους τους μάρτυρες, τους συγγενείς, τους γείτονες και τους συμπατριώτες μας, που έχασαν αθώες ζωές κατά τη διάρκεια του τρομερού διωγμού από τις πατρογονικές τους εστίες, από τη Δαλματία, τη Λίκα, το Κορντούν και τη Μπάνια τον Αύγουστο του 1995.

Μαζευτήκαμε με αγάπη για εκείνους για τους οποίους, για πολλοστή φορά στην ιστορία μας, εκπληρώθηκε ο λόγος του Βασιλιά Δαβίδ, που οδυνηρά βοά προς τον Κύριό μας: Ἕνεκά σου θανατούμεθα ὅλην τὴν ἡμέραν, ἐλογίσθημεν ὡς πρόβατα σφαγῆς (Ψαλμ. 44, 22), αλλά συγκεντρωθήκαμε και υποκινούμενοι από όλη την εμπειρία του λαού μας, για την οποία προφητικά μίλησε ο αθάνατος Νιέγκος: Είμαστε προορισμένοι να σηκώνουμε τον σταυρό! αλλά πρόσθεσε επίσης: Δεν υπάρχει ανάσταση χωρίς θάνατο!

Τους μνημονεύουμε όλους προσευχόμενοι εδώ απόψε, προσευχόμενοι στον Χριστό, τον μεγαλύτερο μάρτυρα υπό τον ήλιο, να τους κατατάξει στη Βασιλεία Του, αλλά και  προσευχόμενοι μαζί τους, όπως εκείνοι που σήκωσαν τον σταυρό του μαρτυρίου στον Γολγοθά, υπέρ της άνωθεν ειρήνης, υπέρ της ειρήνης του σύμπαντος κόσμου. Συγκεντρωθήκαμε εδώ με την επιθυμία να μνημονεύσου προσευχόμενοι τα αθώα θύματα του γένους μας χωρίς μνησικακία.

Αυτά τα δεινά, καθώς και οι μνήμες όλων των οδυνηρών γεγονότων της πολυτάραχης ιστορίας μας, η οποία από την εποχή της κατάρρευσης της Σερβικής Αυτοκρατορίας μέχρι τις μέρες μας βίωσε μόνο βραχυχρόνιες περιόδους ειρήνης και ευημερίας, θα πρέπει να μας επαναφέρουν, τους βαπτισμένους ανθρώπους Χριστιανούς, στο κατ’ εικόνα, στη συμφιλίωση με τον Θεό και μεταξύ μας, τον ένα κοντά στον άλλο, σαν αδέλφια. Θα πρέπει να μας οδηγήσουν σε μια αληθινή, βαθύτερη κατανόηση και υιοθέτηση των λόγων του Χριστού: Νὰ ἀγαπᾷς τὸν πλησίον σου, ὅπως ἀγαπᾷς τὸν ἑαυτόν σου (Ματθ. 22, 39), και ακόμη περισσότερο: ἀγαπᾶτε τοὺς ἐχθροὺς ὑμῶν (Ματθ. 5, 44).

Και απόψε επικαλούμαστε την εντολή της αγάπης όχι ως ανάμνηση αλλά ως βίωμα. Δυστυχώς, γνωρίζουμε ότι λίγοι από εμάς είναι ικανοί να αγαπήσουν τους αντιπάλους μας, τους εχθρούς μας. Μόνο οι ένθεοι άνθρωποι του Θεού, οι άγιοι του Θεού, μπορούν να το κάνουν αυτό. Ωστόσο, ακριβώς γι 'αυτό, αυτή την ημέρα, αισθάνομαι το καθήκον και την ευθύνη να καλέσω όλους εμάς από τον θρόνο του Αγίου Σάββα, τους πνευματικούς του απογόνους, έτσι ώστε, έχοντας κατά νου τα θεία λόγια του Χριστού, νὰ ἀγαπᾷς τὸν πλησίον σου, ὅπως ἀγαπᾷς τὸν ἑαυτόν σου, να μην επιτρέψουμε να επικρατήσει αντ’ αυτού το «Μισείτε τον πλησίον σας» κάτι που δυστυχώς συμβαίνει συχνά και που τείνει πλέον να γίνει κανόνας . Επειδή το μίσος εκτρέφει μίσος και παρασύρει όλους ανεξαιρέτως σε μια σπείρα κακού από την οποία όλοι βγαίνουμε  ηττημένοι.

Η εντολή του Θεού για την αγάπη δεν είναι αφηρημένη. Μας φέρνει κοντά με τους πλησίον μας. Ως εκ τούτου, οφείλουμε να αγαπάμε ο ένας στον άλλο, πρωτίστως στην οικογένεια, στον γάμο, τους συζύγους, τους γονείς, τα παιδιά, τα αδέλφια, τους συνανθρώπους μας στη γειτονιά, στη δουλειά, στο σχολείο, τους συμπολίτες και τους συμπατριώτες μας. Μόνο αγαπώντας όλους τους πλησίον μας, με τους οποίους μοιραζόμαστε άμεσα το δώρο ζωής, έχοντας ειρήνη μαζί τους, με τη χάρη του Θεού γινόμαστε ικανοί να αγαπήσουμε όλους τους ανθρώπους ως αδελφούς μας και να έχουμε ειρήνη με όλους, ανεξάρτητα από το πόσο διαφορετικοί και απομακρυσμένοι μπορεί να είναι από εμάς.

Ως εκ τούτου, επαναλαμβάνω και θα επαναλαμβάνω: προσεύχομαι στον Κύριο και καλώ όλους σε αυτή την ώρα των μεγάλων δοκιμασιών που διέρχεται ολόκληρος ο κόσμος, συμπεριλαμβανομένου του λαού μας, να είμαστε όλοι, χωρίς εξαίρεση, πάνω από κάθε στενό και εγωιστικό και ιδιαίτερα ιδεολογικά υποκινούμενο συμφέρον και μέσα στο πνεύμα της χριστιανικής, ορθόδοξης φιλαλληλία να υπερβούμε τις διαιρέσεις και τις συγκρούσεις.

Σας καλώ κατ’ αρχάς όχι με τα δικά μου λόγια, αλλά με τα λόγια του μεγάλου και αγίου Αποστόλου Παύλου, ο οποίος ικετεύει στην εποχή του τους Χριστιανούς στην Κόρινθο με μια προειδοποίηση: Σᾶς παρακαλῶ, ἀδελφοί, εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου μας Ἰησοῦ Χριστοῦ, νὰ λέγετε ὅλοι τὸ ἴδιο καὶ νὰ μὴ ὑπάρχουν διαιρέσεις μεταξύ σας, ἀλλὰ νὰ εἶσθε ἑνωμένοι μὲ τὸ ἴδιο πνεῦμα καὶ τὴν ἴδια γνώμη. Διότι ἐπληροφορήθηκα γιὰ σᾶς ὅτι ὑπάρχουν ἔριδες μεταξύ σας. (Α’ Κορ. 1,10 -11).

Ο λόγος αυτός του Αποστόλου Παύλου είναι και σήμερα λόγος της Εκκλησίας του Χριστού, λόγος της Εκκλησίας του Αγίου Σάββα, λόγος που πάντοτε καλεί σε κατανόηση, ειρήνη και αγάπη μεταξύ των αδελφών. Και πάνω απ’ όλα, αδελφοί, ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός μας καλεί να είναι όλοι ένα (Ιω. 17, 21), να είμαστε ένα εν αγαθότητι και εν αρετή. Πρακτικά, αυτό συνεπάγεται ότι χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον, ότι δεν μπορούμε ο ένας χωρίς τον άλλον, ότι πρέπει να συγχωρούμε και να ζητάμε συγχώρεση ο ένας από τον άλλο, να μην είμαστε αποστασιοποιημένοι μεταξύ μας, αλλά να ανοίγουμε τις καρδιές μας ο ένας στον άλλο, να γνωρίζουμε ότι κανείς δεν είναι περιττός και ότι όλοι είναι πολύτιμοι, να ζούμε ο ένας για τον άλλον και όχι μόνο ο ένας δίπλα στον άλλο, να είμαστε υπομονετικοί ο ένας με τον άλλον, συμπονετικοί, αλληλέγγυοι και ελεήμονες μεταξύ μας, να τιμούμε τη χριστιανική και ανθρώπινη αξιοπρέπεια ο ένας του άλλου και να συναγωνιζόμαστε ποιος θα δείξει περισσότερη εκτίμηση στον άλλο. Εν ολίγοις, ο καθένας μας να είναι καλύτερος στον Θεό και καλύτερος στον πλησίον του, προκειμένου να είμαστε καλύτερα ως λαός. Αυτή πρέπει να είναι η επιλογή μας εάν θέλουμε να συνεχίσουμε να αποκαλούμε τους εαυτούς μας και να είμαστε τέκνα του Αγίου Σάββα.

Προσευχόμαστε ξανά και ξανά για τους αδελφούς και τις αδελφές μας που μαρτύρησαν κατά τις θλιβερές ημέρες του Αυγούστου του 1995, αλλά και για όλους εσάς που εγκαταλείψατε τις προπατορικές σας εστίες πριν τριάντα χρόνια και ξεκινήσατε σε ατέλειωτες πομπές προς τη Σερβία και τη Σερβική Δημοκρατία, την πορεία της ελευθερίας περιμένοντας μια αδελφική αγκαλιά. Ας κλείσουμε αυτή την ομιλία με την προσευχητική κραυγή του μακαριστού Πατριάρχη κυρού Παύλου:

«Κύριε Ιησού Χριστέ, Θεέ ημών, πρόσδεξαι την δέησιν ημών και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών. Βοήθησέ μας, ω Εσύ που υπέμεινες την οδύνη της Σταύρωσης και του θανάτου για τη σωτηρία όλων, ώστε το μίσος να δώσει τη θέση του στην αγάπη, την ειρήνη, και η θλίψη στη χαρά, τόσο μεταξύ μας όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο, έτσι ώστε να τελούμε εν ειρήνη ως λαός Σου και ως αδελφοί μεταξύ μας. Κύριε της ειρήνης και της αγάπης, βοήθησέ μας να επιστρέψουμε στο δρόμο Σου. Φύλαξε τη χώρα και τους ανθρώπους μας από την αδικία, τη βία, τη διαμάχη και τη διαίρεση και μην απομακρύνεις το λυχνάρι της Εκκλησίας μας από μπροστά Σου. Ότι ελεήμων και φιλάνθρωπος Θεός υπάρχεις, και σοι την δόξαν αναπέμπομεν, τω Πατρί και τω Υιώ και τω Αγίω Πνεύματι, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.»

Αιωνία η μνήμη των αδελφών μας που μαρτύρησαν στον τρομερό και ανείπωτο διωγμό και εκτοπίστηκαν από τις προπατορικές εστίες τους, τον διωγμό που ονομάζεται «Ολούγια». Χριστός Ανέστη! Αληθώς Ανέστη!